Trump’ın Yeni Dünya Tasarımı: Sadakat ve İtaat Üzerine Kurulu Bir Düzen

Venezuela’da 3 Ocak gecesi başlayan askeri harekâtın ülke lideri Nicolas Maduro’nun ABD tarafından derdest edilmesiyle uluslararası bir krize dönüşmesi, küresel güç dengeleri ve yeni dünya düzeni tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Yaşanan süreci değerlendiren Deniz Ülke Kaynak, ABD’nin izlediği politikaların yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte bir “sadakat ve itaat düzeni” kurma hedefi taşıdığını dile getirdi. Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekanı olan Prof. Dr. Kaynak, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores’in ülke dışına çıkarıldığı, ABD Başkanı Donald Trump’ın ise “narko-terörizm” suçlamasıyla yargılama kararını doğruladığı operasyonu, tarihsel ve siyasal bağlamda ele aldı. Kaynak’a göre bu tablo, “ABD eliyle özgürleştirme” söyleminin yeni bir versiyonunu temsil ediyor. Venezuela örneğinin münferit bir olay olmadığını vurgulayan Kaynak, “Venezuela başlangıç mı, son mu?” sorusunu gündeme getirerek, ABD’nin askeri ve istihbari gücünü sergilediği bu tür operasyonlarla rakiplerine açık bir mesaj verdiğini ifade etti. Maduro’nun yönetim anlayışı ve meşruiyetine yönelik uluslararası tartışmaların varlığına rağmen, bir devlet başkanının yabancı bir gücün askeri müdahalesiyle evinden alınmasının küresel düzeyde ciddi bir kırılma yarattığını belirtti. Devletlerin bu gelişmelere verdiği sınırlı tepkilere de dikkat çeken Prof. Dr. Kaynak, diplomasi, uluslararası hukuk ve küresel etik ilkelerin giderek geri plana itildiğini söyledi. Siyasette çoğu zaman “doğru”nun değil, “daha az maliyetli olanın” tercih edildiğini vurgulayan Kaynak, siyasi aktörlerin rasyonel hesaplarla hareket ettiğini ve bu nedenle güçlü aktörlere karşı sessizliğin yaygınlaştığını ifade etti. Analizinde tarihsel referanslara da yer veren Kaynak, Latin Amerika’nın simge ismi Simon Bolivar’ın ABD’ye yönelik uyarılarını hatırlatarak, Monroe Doktrini’nden “Donroe” olarak adlandırılan yeni yaklaşıma uzanan süreci değerlendirdi. Bu yeni doktrinin savunmacı değil saldırgan bir karakter taşıdığını, yalnızca nüfuz alanı değil doğrudan kontrol ve mülkiyet hedeflediğini dile getirdi. Son olarak Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak, Trump yönetiminin yalnızca Amerikan kıtasında değil, tüm dünyada sadakat ve itaat temelli bir düzen kurmak istediğini savunarak, Rusya’nın bu yapının içinde yer aldığını, Çin’in ise sürece nasıl dahil olacağının önümüzdeki dönemin en kritik sorularından biri olduğunu söyledi.