ÇOMÜ’den Afetlere 60 Saat Önceden afet Uyarı Modeli

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi ve Meteoroloji Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Hasan Tatlı tarafından geliştirilen yeni nesil erken uyarı sistemi, ani gelişen meteorolojik olayların 3 ila 60 saat öncesinden öngörülebilmesine imkân sağlıyor. İklim değişikliğiyle birlikte sıklığı ve şiddeti artan aşırı hava olaylarına karşı geliştirilen bu model, hem akademik dünyada hem de afet yönetimi alanında dikkat çekici bir adım olarak değerlendiriliyor. Çalışma, “Ani Gelişen Meteorolojik Tehlikelere Yönelik Entegre Bir Erken Uyarı Sistemi İçin Dört Boyutlu Doğrusal Olmayan Dinamik Model” başlığıyla, alanın en saygın yayın organlarından biri olan Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society’de yayımlandı. Söz konusu dergi, Royal Meteorological Society bünyesinde yayınlanıyor ve meteoroloji alanında uluslararası referans kaynaklar arasında yer alıyor. Araştırmada, mevcut hava tahmin sistemlerinin ani gelişen olayları erken safhada tespit etmekte sınırlı kaldığı tespitinden yola çıkıldı. Bu kapsamda dinamik sistemler teorisi ile klasik hava tahmin yaklaşımları entegre edilerek “Erken Uyarı Sistemi Entegre (EWSI)” modeli geliştirildi. Model; ani sıcak hava dalgaları, soğuk hava girişleri, konvektif rüzgâr fırtınaları, rüzgâr kesmesi, orman yangını riski ve ani kuraklık gibi öngörülmesi güç meteorolojik süreçleri daha erken aşamada analiz etmeyi hedefliyor. Geliştirilen sistemin temel amacı, karar vericilere kritik zaman kazandırmak. Erken tespit sayesinde tarım planlaması, su kaynaklarının yönetimi, enerji talep projeksiyonları ve afet hazırlık süreçleri daha etkin şekilde organize edilebilecek. Özellikle orman yangınları ve ani sıcaklık değişimlerinin toplumsal ve ekonomik etkileri düşünüldüğünde, bu tür bilimsel araçların stratejik önemi daha da artıyor. ÇOMÜ Rektörü Prof. Dr. R. Cüneyt Erenoğlu da çalışmaya ilişkin değerlendirmesinde, iklim değişikliği ve artan afet riskleri karşısında bilimsel öngörü kapasitesinin güçlendirilmesinin hayati önem taşıdığını vurguladı. Üniversitenin yalnızca akademik yayın üretmekle kalmayıp çözüm odaklı çalışmalarla topluma katkı sunmayı hedeflediğini belirten Erenoğlu, uluslararası düzeyde saygın bir dergide yayımlanan bu araştırmanın üniversitenin bilimsel vizyonunu ortaya koyduğunu ifade etti. Geliştirilen modelin ilerleyen süreçte farklı coğrafi bölgelerde test edilmesi ve ulusal erken uyarı altyapılarına entegre edilmesi bekleniyor.