Afetler Kapıda: “Risk Azaltım Yatırımı Gecikirse Bedel Ağırlaşır”

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu, yayımladığı kapsamlı basın açıklamasında afetlerin hem kentsel hem kırsal yaşam alanlarını her geçen gün daha fazla tehdit ettiğini belirterek, Türkiye’de afet yönetim anlayışının köklü biçimde değiştirilmesi gerektiğini vurguladı. Açıklamada, risk azaltma yatırımlarının maliyet olarak görülmesinin, afet zararlarının katlanarak büyümesine yol açtığı ifade edildi. Birleşmiş Milletler verilerine göre afetlerin ekonomik yükünün dünya genelinde hızla arttığına dikkat çekilen metinde, 1970–2000 yılları arasında yıllık ortalama 70-80 milyar dolar olan doğrudan kayıpların, 2001–2020 döneminde 180-200 milyar dolar seviyelerine ulaştığı belirtildi. Türkiye’de ise 1999 Marmara depremlerinin yaklaşık 17 milyar dolar olan maliyetinin, 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerde 100 milyar doların üzerine çıktığına işaret edildi. Açıklamada, afetlerin yalnızca ekonomik kayıplarla sınırlı olmadığı, binlerce insanın yaşamını yitirdiği ve toplumsal travmaların nesiller boyu sürdüğü hatırlatıldı. 6 Şubat depremlerinde 53 binden fazla yurttaşın hayatını kaybettiği belirtilerek, bu acıların “kader” değil, “idari tercihler ve ihmaller” sonucu yaşandığı savunuldu. Deprem sonrası yürütülen yeniden imar çalışmalarında da ciddi sorunlar bulunduğu kaydedildi. Kalıcı konutların altyapısız teslim edilmesi, yerinde dönüşüm projelerindeki finansman sıkıntıları, kırsal konutların ihtiyaçlara uygun planlanmaması ve kaçak yapılaşmanın artması gibi pek çok başlıkta mağduriyetlerin sürdüğü ifade edildi. Jeoloji Mühendisleri Odası, çözüm için kapsamlı öneriler sundu. Bunlar arasında Afet Risk Azaltma Kanunu’nun çıkarılması, zemin ve mikrobölgeleme haritalarının tamamlanması, risk azaltma projelerine kaynak aktaracak yeni bir afet fonu kurulması, yerel yönetimlerin sürece aktif katılımının sağlanması ve “afet suçu” kavramının Türk Ceza Kanunu’nda tanımlanması yer aldı. Ayrıca afet yönetiminde yalnızca müdahaleye değil, önleyici planlama ve bilim temelli risk azaltmaya odaklanılması gerektiği belirtilerek, “Afet, Acil Durum ve İklim Değişikliği Bakanlığı” kurulması çağrısında bulunuldu. Oda yönetimi, “Aynı acıların bir daha yaşanmaması için bilimin rehberliğinde, şeffaf ve hesap verebilir bir sistem şart” mesajıyla açıklamasını kamuoyuna duyurdu.