Rıdvan Uz'dan Bakanlığa sert eleştiri: Kaynaklar nerede?

  İYİ Parti Çanakkale Milletvekili ve TBMM Kâtip Üyesi Rıdvan Uz, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2027 yılı bütçe görüşmelerinde yaptığı konuşmada, sanayide finansman sorunlarından teknoloji yatırımlarına, kullanılmayan destek ödeneklerinden iş güvenliğine kadar birçok konuda hükümete eleştiriler yöneltti. Bakanlığın yaklaşık 248 milyar 830 milyon liralık bütçe talebinin somut üretim, ihracat ve istihdam hedefleriyle desteklenmesi gerektiğini söyledi. İliç faciası üzerinden hesap verebilirlik çağrısı Konuşmasına 13 Şubat 2024 tarihinde Erzincan'ın İliç ilçesindeki Çöpler Altın Madeni'nde dokuz işçinin hayatını kaybettiği faciayı hatırlatarak başlayan Uz, devam eden yargı sürecine dikkat çekti. 20 Ekim'de görülen dokuzuncu duruşmanın ardından davanın 26 Ocak 2027 tarihine ertelendiğini belirten Uz, işçi ailelerinin adalet arayışının sürdüğünü ifade etti. Soma, Ermenek ve Amasra'da yaşanan maden facialarını da hatırlatan Uz, iş güvenliği konusunda sorumluluğu bulunan kamu görevlileri ve işletme yöneticilerinin hesap vermesi gerektiğini vurguladı. Uz, Bakanlığa Anagold şirketinin yatırım teşviklerinden yararlanıp yararlanmadığını, yararlandıysa hangi tutarlarda destek aldığını sordu. İş güvenliği ihlallerinin teşvik kararlarında nasıl değerlendirildiğinin açıklanmasını istedi. “Temenninin finansmanı olmaz!” Dünya sanayisinde teknolojik rekabetin hızlandığını belirten Uz, ABD, Almanya ve Çin'deki yarı iletken ve robotik yatırımlarını örnek gösterdi. Türkiye'deki sanayicilerin yüksek finansman maliyetleri nedeniyle teknoloji yatırımlarında zorlandığını savunan Uz, İstanbul Sanayi Odasının 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırmasındaki verilere dikkat çekti. 2025 yılında finansman giderlerinin faaliyet kârına oranının yüzde 84,9'a ulaştığını belirten Uz, işletmelerin kazançlarının önemli bölümünün finansman giderlerine ayrıldığını söyledi. Sanayiciden teknolojisini yenilemesinin istendiğini ancak bunun için gerekli finansman koşullarının oluşturulmadığını savunan Uz, “Sanayiciye ‘Teknolojini yenile’ diyorsunuz. O yenilemenin parasını, vadesini, ödeme takvimini de göstereceksiniz. Temenninin finansmanı olmaz!” ifadelerini kullandı. Yüksek teknoloji hedefleri neden düşürüldü? Türkiye'nin yüksek teknoloji üretimindeki durumunu da değerlendiren Uz, 2026 yılının ilk dokuz ayında yüksek teknolojili ürünlerin imalat ihracatındaki payının yüzde 3,7, ithalattaki payının ise yüzde 12,1 olduğunu belirtti. Bakanlığın bütçe teklifinde yüksek ve orta yüksek teknolojili yatırımların imalat teşvikleri içerisindeki payının 2025 yılında yüzde 46,9 olarak gerçekleşmesine rağmen 2027 hedefinin yüzde 44 olarak belirlenmesini eleştirdi. Uz, teknoloji yarışının hızlandığı bir dönemde hedeflerin neden daha düşük tutulduğunun açıklanmasını istedi. 1,2 milyar liralık ödeneğin yalnızca yüzde 5,21'i kullanıldı Konuşmasının en dikkat çekici bölümlerinden birinde Bakanlığın 2025 yılı kesin hesap rakamlarına değinen Uz, teknolojik ürün, iş birliği, tanıtım ve dijital dönüşüm desteklerini kapsayan bütçe tertibine yaklaşık 1 milyar 261 milyon lira ödenek ayrıldığını ancak yalnızca 65,7 milyon lirasının harcandığını söyledi. Ödenek kullanım oranının yüzde 5,21'de kaldığını belirten Uz, kaynakların neden kullanılamadığının açıklanmasını istedi. Başvuru eksikliği, proje hazırlama sorunları, değerlendirme süreçleri veya ödeme gecikmelerinden hangisinin bu tabloya yol açtığının ortaya konulması gerektiğini vurguladı. Uz, “Bakanlık makamı, sorunu seyretme makamı değildir!” sözleriyle uygulamadaki eksikliklere tepki gösterdi. Genç girişimcilere ayrılan destekleri sordu Dijital oyun ve yapay zekâ sektörlerinin dünya ekonomisinde giderek büyüdüğünü ifade eden Uz, Türkiye'nin genç nüfusuyla bu alanlarda önemli fırsatlar yakalayabileceğini söyledi. Newzoo verilerine atıfta bulunan Uz, 2025 yılında dünya dijital oyun pazarının 201,6 milyar dolara ulaştığını belirtti. Genç girişimcilere sağlanan desteklerin hangi programlardan verildiğinin, ödemelerin ne kadar sürede gerçekleştirildiğinin ve kaç kişiye istihdam sağlandığının açıklanmasını istedi. Uz, “Bütçeye ödenek yazmakla gençlere gelecek kurulmaz. O kaynak zamanında kullanılacak. Ürüne dönüşecek. İhracata dönüşecek. Gençlerimizin işine dönüşecek.” dedi. İmalat sanayisindeki istihdam kaybına dikkat çekti İmalat sanayisinde ücretli çalışan sayısının ağustos ayı itibarıyla bir önceki yıla göre 53 bin kişi azaldığını belirten Uz, bu durumun hem çalışanlar hem de sanayiciler açısından ciddi sonuçlar doğurduğunu ifade etti. Avrupa'nın sanayide enerji dönüşümüne yönelik yeni destek programları hazırladığını hatırlatan Uz, Türkiye'de de kamu desteklerinin somut sonuçlarının açıklanması gerektiğini savundu. Bakanlıktan üç somut taahhüt istedi Konuşmasının sonunda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından üç konuda açık taahhüt isteyen Uz, teknoloji yatırımlarının üretime geçiş takviminin belirlenmesini, sanayicinin erişebileceği finansman ve destek ödeme sürelerinin açıklanmasını, verilen desteklerin yatırım, ihracat ve istihdam sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılmasını talep etti. Türkiye'nin üretim ve teknoloji alanında güçlü bir potansiyele sahip olduğunu belirten Uz, bu potansiyelin değerlendirilebilmesi için öngörülebilir ekonomi politikalarına ve zamanında sağlanan kaynaklara ihtiyaç olduğunu ifade etti. Uz, konuşmasını şu sözlerle tamamladı: “Geciken desteğin bedelini sanayici ödüyor. Kaybedilen işin bedelini işçi ödüyor. Teknolojide geride kalmanın bedelini bütün memleket ödüyor. Bu bütçenin hesabını da bu bedeller üzerinden vereceksiniz.”