İnanç, Ruh Sağlığı ve Anlam Arayışı: Prof. Dr. Nevzat Tarhan’dan Çarpıcı Tespitler

Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “İnanç Psikolojisi ve Maneviyatın Ruh Sağlığımıza Etkisi” başlığı altında yaptığı değerlendirmelerde, insanın anlam arayışı, inanma ihtiyacı ve ruhsal denge arasındaki ilişkiye dikkat çekti. Tarhan, bu alanlarda genetikten nörobilime uzanan çok sayıda bilimsel çalışmanın bulunduğunu vurguladı. İnançla ilişkili genler tartışılıyor İnanç ve anlam arayışının genetik temellerinin araştırıldığını belirten Tarhan, insanı diğer canlılardan ayıran bazı özelliklere dikkat çekti. Anlam arayışı, yenilik arama, zamanı algılama ve ölümü anlamlandırma gibi özelliklerin insan zihninde genetik ve bilişsel bir karşılığı olduğunu ifade eden Tarhan, bu durumun insanın “büyük bir anlamın parçası olma” ihtiyacını doğurduğunu söyledi. İnanma ihtiyacı evrensel İnsanın zihinsel bir sığınağa ihtiyaç duyduğunu belirten Tarhan, Budist rahipler ve Sufi meditasyonları üzerine yapılan nörobilimsel çalışmalara atıfta bulundu. Vecd ve trans hâllerinde beyinde görülen teta dalgalarının, insanın evrenle bütünleşme hissi yaşamasına neden olduğunu aktaran Tarhan, inanma ihtiyacının tüm insanlarda ortak olduğunu vurguladı. Tevhit inancı ve akıl ilişkisi Akla en uygun inanç sisteminin Tevhit inancı olduğunu dile getiren Tarhan, mutlak ilim, irade, güç ve hikmet kavramlarının bu inanç sistemi içinde tutarlı bir bütün oluşturduğunu ifade etti. Sadece bu dünya ile sınırlı bir hayat anlayışının adalet duygusunu zedelediğini belirten Tarhan, ikinci bir hayat inancının varoluşa anlam kazandırdığını söyledi. İnanç, ruh sağlığını koruyucu bir etken İnsanın spiritüel ve manevi ihtiyaçları bulunduğunu kaydeden Tarhan, inanmanın iç huzuru artırdığını ve psikolojik sağlamlık üzerinde koruyucu bir etkisi olduğunu belirtti. Kibrin tüm kutsal öğretilerde olumsuz, tevazunun ise olumlu bir değer olarak yer aldığını hatırlatan Tarhan, ego merkezli yaşam biçimlerinin insanı kötülüğe daha açık hâle getirdiğini ifade etti. Ritüel ve ahlak birlikte yaşanmalı İnancın yalnızca ritüellerden ibaret olmadığını vurgulayan Tarhan, şekil ve öz ayrımına dikkat çekti. Ritüellerin “zarf”, ahlakın ise “mazruf” olduğunu belirten Tarhan, dini pratiklerin ahlaki tutarlılıkla desteklenmediği durumlarda ciddi çelişkiler ortaya çıktığını söyledi. Güven üretmeyen din yaşanmıyor Bir inanç sisteminin emin ve ehil insanlar yetiştirmesi gerektiğini belirten Tarhan, güven ve liyakat üretmeyen din anlayışlarının sahici olmadığını ifade etti. İnancın toplumsal hayatta güvenilirlik ve adalet duygusunu beslemesi gerektiğini vurguladı. Hayat, yapılan seçimlerin toplamı İnsanın ruhsal yapısının iyicil ve kötücül duyguların karışımından oluştuğunu belirten Tarhan, hayatın her an seçimlerden ibaret olduğunu söyledi. Kısa vadeli hazlara yönelmenin, uzun vadeli anlam ve hedeflerden uzaklaştırabileceğini ifade eden Tarhan, inancın bu noktada dengeleyici bir rol üstlendiğini dile getirdi. Gençleri etiketlemek yerine anlamak gerek Gençler arasında deizmin yaygınlaştığına dair iddiaları da değerlendiren Tarhan, gençlerin sorgulayıcı yapısının yanlış yorumlanmaması gerektiğini belirtti. “Bir gencin sorgulaması inançsızlık değil, daha sağlam bir inanca giden yol olabilir” diyen Tarhan, eski sorulara yeni cevaplar verilmesinin zorunlu olduğunu vurguladı. Prof. Dr. Nevzat Tarhan, inanç sorgulamasının bastırılmaması, aksine doğru ve akılcı cevaplarla desteklenmesi gerektiğini belirterek, maneviyatın ruh sağlığını güçlendiren en önemli unsurlardan biri olduğunu ifade etti.