Uzmanlar Uyarıyor: 15 Yaş Altı İçin Sosyal Medya Beyin Gelişimini Zorluyor

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi uzmanları, 15 yaş altı çocuklara yönelik sosyal medya yasağı tartışmalarını bilimsel ve klinik veriler ışığında değerlendirdi. Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü ile Çocuk-Ergen Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım, sosyal medyanın çocukların beyin gelişimi ve ruh sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, yasağın tek başına yeterli olmayacağı uyarısında bulundu.

Klinik Psikolog İnci Nur Ülkü, 15 yaş altı dönemde beynin özellikle prefrontal korteksinin henüz gelişimini tamamlamadığını belirterek, bu yaş grubundaki çocukların risk değerlendirme, dürtü kontrolü ve sonuçları öngörme becerilerinin sınırlı olduğunu ifade etti. Bu nedenle çocukların sosyal medyada karşılaştıkları içerikleri yetişkinler gibi filtreleyemediğini vurgulayan Ülkü, erken yaşta yoğun sosyal medya kullanımının depresif belirtiler, dikkat sorunları, davranış problemleri, siber zorbalık, beden algısı ve benlik saygısı sorunlarını artırabildiğini söyledi. Klinik başvurularda uyku bozuklukları, akademik performans düşüşü ve sosyal geri çekilmenin sıkça görüldüğünü de ekledi.

Yaş temelli sosyal medya yasaklarının koruyucu bir adım olabileceğini belirten Ülkü, dijital platformların çocukların suç örgütleri ve istismar edici yapılar tarafından hedef alınabildiği alanlar hâline geldiğine dikkat çekti. Ancak açıklamasız ve katı yasakların, çocuklarda merakı artırarak gizli ve denetimsiz kullanımı tetikleyebileceğini vurguladı. Bu durumun, çocuğun yaşadığı olumsuz deneyimleri paylaşamamasına ve yalnızlaşmasına yol açabileceğini ifade etti.

Ailelere önemli sorumluluklar düştüğünü belirten Ülkü, ebeveynlerin çocuklarıyla açık iletişim kurması, dijital riskleri konuşması ve güven ilişkisini güçlendirmesi gerektiğini söyledi. Ebeveynlerin kendi ekran alışkanlıklarının da çocuklar için güçlü bir model olduğunu belirterek, sürekli ekran başında olan bir yetişkinin çocuktan sınırlı kullanım beklemesinin gerçekçi olmadığını vurguladı.

Çocuk-Ergen Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım ise sosyal medya yasağının yalnızca bir düzenleme değil, çok katmanlı bir ruh sağlığı meselesi olduğunu ifade etti. Klinik gözlemlerin, erken yaşta denetimsiz sosyal medya kullanımının kaygıyı artırdığını, benlik algısını zedelediğini ve akran karşılaştırmalarını yoğunlaştırdığını gösterdiğini belirtti. Tamamen yasaklanan alanların çocuklar için daha cazip hâle gelebileceğini söyleyen Yıldırım, gizli kullanım ve denetimsiz içerik tüketimi riskine dikkat çekti.

Yıldırım, ailelerin rehberlik rolünü ön plana çıkararak, çocuklara “Ne izliyorsun?” yerine “Bu seni nasıl hissettirdi?” gibi sorular sorulmasının güven ilişkisini güçlendirdiğini ifade etti. Okullarda dijital okuryazarlık, siber zorbalıkla baş etme ve eleştirel düşünme becerilerinin erken yaşlardan itibaren kazandırılmasının önemine değinen uzmanlar, çocukları dijital dünyadan izole etmek yerine bu dünyaya dayanıklı bireyler olarak hazırlamanın esas hedef olması gerektiğini vurguladı.