Tüketiyoruz Ama Mutlu Değiliz: İsrafın Psikolojisi Masaya Yatırıldı
Üsküdar Üniversitesi tarafından merhum Prof. Dr. Ersin Nazif Gürdoğan anısına “İsraftan Verimliliğe” temasıyla düzenlenen 2. Tasarruf ve İsraf Sempozyumu, NP Sağlık Yerleşkesi Ümraniye İbni Sina Oditoryumu’nda gerçekleştirildi. Akademi, kamu ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getiren sempozyumda, israf olgusu yalnızca ekonomik değil; psikolojik, sosyolojik ve kültürel boyutlarıyla ele alındı.
Sempozyumun açılış konuşmalarını Rektör Danışmanı Prof. Dr. Mehmet Zelka, İskenderun Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Duruel ve Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü ve Yönetim Üst Kurulu Başkanı Nevzat Tarhan yaptı. Açılışta konuşan Prof. Dr. Tarhan, israf ve verimlilik meselesinin yalnızca rasyonel kararlarla açıklanamayacağını vurgulayarak, insan davranışlarında duyguların belirleyici rolüne dikkat çekti.
Prof. Dr. Tarhan, insanın “Homo Economicus” değil, “Homo Psychologicus” olduğunu belirterek, kaynak yönetiminde akıldan çok duyguların etkili olduğunu söyledi. Günümüz tüketim alışkanlıklarının ihtiyaçtan ziyade beğenilme arzusu, görünür olma isteği ve haz odaklı yaklaşımlarla şekillendiğini ifade eden Tarhan, bu durumun israfı besleyen temel faktörlerden biri olduğunu dile getirdi. Özellikle sosyal medya ve dijital kültürün, tüketimi bir yaşam tarzına dönüştürdüğünü vurguladı.
Verimliliğin temelinde anlam ve amaç bulunduğunu ifade eden Tarhan, haz mutluluğunun geçici, anlam mutluluğunun ise kalıcı olduğunu belirterek, nörobilimsel verilerle bu ayrımı açıkladı. Çocuklara erken yaşta bütçe ve kaynak yönetimi bilinci kazandırılmasının önemine dikkat çeken Tarhan, bireysel farkındalığın toplumsal dönüşüm için kritik olduğunu söyledi.
İskenderun Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Duruel ise konuşmasında, israfın yalnızca fazla tüketim değil; kaynakların adaletsiz ve sürdürülemez biçimde kullanılması anlamına geldiğini vurguladı. Artan tüketimin mutluluk üretmediğini belirten Duruel, mevcut ekonomik sistemin ahlaki ve kültürel aşınmayı da beraberinde getirdiğini ifade etti.
Rektör Danışmanı Prof. Dr. Mehmet Zelka da dünya genelinde her yıl milyarlarca ton gıdanın israf edildiğini belirterek, israfla mücadelenin yalnızca devlet politikalarıyla değil, bireysel sorumlulukla da yürütülmesi gerektiğini söyledi.
İki oturum hâlinde gerçekleştirilen sempozyumda, üretimde israf, kamu ekonomisinde verimlilik, davranışsal iktisat ve sade yaşam gibi başlıklarda akademik sunumlar yapıldı. Etkinlik, çözüm odaklı yaklaşımlar ve disiplinler arası bakış açısıyla dikkat çekti.